El tarıhynda jeke tulǵanyń mundaı kólemde kómek kórsetýi buryn-sońdy bolmaǵan. Bizdiń qazaqstandyqtar úshin eń ózekti máseleniń biri - baspana. Freedom Finance Global kompanııasynyń 2023 jylǵy zertteýine sáıkes, halyqtyń tek 9,3% ǵana bos jalǵa beriletin jyljymaıtyn múlikke ıe eken.
Onyń ústine, menshik ıeleriniń jartysyna jýyǵy (45,6%) baspanalaryn paıda tabý úshin paıdalanady.
Al jeke páteri joq qazaqstandyqtardyń 47,8%-y turǵyn úıdi jalǵa alady, bul jalpy halyqtyń 8,1%-yn quraıdy. Árıne bul sandar qoljetimdi baspanaǵa degen qajettilik kún tártibindegi eń ózekti másele ekenin kórsetip tur.
Memlekettik baǵdarlamalar: nátıjeleri men aýqymy
Memleketimiz baspana máselesin sheshýde belsendi jumystar atqaryp, túrli memlekettik baǵdarlamalardy júzege asyrýda. Máselen, úsh jyl ishinde (2022-2024 jyldar aralyǵynda) Almatyda 5,5 myń otbasy baspanaly boldy. Tek 2024 jyldyń ózinde qalada memlekettik baǵdarlamalar boıynsha 2 myń páter berildi. Alýshylar qatarynda kóp balaly otbasylar, jastar, halyqtyń áleýmettik osal sanattarynyń ókilderi bar. Árıne bul baspana máselesin sheshýge arnalǵan mańyzdy qadamdar, biraq máseleniń aýqymy keń bolǵandyqtan qosymsha kúsh salýdy qajet etedi.
Bıznesti damytý: «Halyq» qorynyń úlgisi
Bul jerde úlken bıznes alańǵa shyqty. Máselen, 2024 jyly Tımýr Qulybaev «Halyq» jeke qaıyrymdylyq qory arqyly buryn-sońdy bolmaǵan aýqymdy jobany qolǵa aldy. Bir jyldyń ishinde 1400 úı tegin salyndy, bul shamamen eseptegende 10 myń qazaqstandyqty jeke baspanamen qamtamasyz etýge múmkindik berdi. Bul joba turǵyn úı máselesiniń sheshimi ǵana emes, ózara kómek kórsetý dástúrin qaıta jańǵyrtty.
Sý tasqyny: eldi biriktirgen kúshBıyl kóktemde elimizegi 17 oblystyń 10-y tabıǵı apatqa tap boldy. Tabıǵattyń tosyn apaty 60 eldi mekendegi úıler sý astynda qalyp, 119 myńnan astam adam baspanasyn tastap ketýge májbúr boldy.
Qaıǵyly oqıǵa ásirese Atyraý oblysyna aýyr tıdi. Máselen, Qulsary qalasynda aýmaqtyń úshten biri sý astynda qaldy. 60 myń halyqtyń teń jartysy – áıelder, balalar jáne zeınetkerler evakýasııalanýǵa májbúr boldy. Qalǵan erler, onyń ishinde mektep oqýshylary men stýdentter qalany janqııarlyqpen qorǵady.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev kásipkerlerdi zardap shekkenderge kómek kórsetýge shaqyrǵan bolatyn. Tımýr Qulybaev alǵashqylardyń biri bolyp ún qosty. Onyń «Halyq» qory baspanasynan aıyrylǵandarǵa kómek kórsetý úshin 1 mıllıard 445 mıllıon teńge bóldi.
Sonymen qatar, Qulybaev Atyraý oblysyn qalpyna keltirýge jeke ózi 30 mıllıard teńge bóldi. Sý tasqynynyń saldaryn joıýǵa «Halyq qory» Halyq bankimen birlesip barlyǵy 31,4 mıllıard teńgeden astam qarjy bóldi.
Qaıyrymdylyqtyń jańa deńgeıi
Qoǵamnyń birigýi, ásirese Qulybaev pen basqa da qazaqstandyq kásipkerlerdiń qoldaýy birikken kúsh-jigerdiń áleýetiniń qanshalyqty qýatty ekenin kórsetti. Tek 2024 jyldyń kókteminde bıznesten 250,5 mlrd teńge jınaýǵa múmkindik týdy. Bul qarajat turǵyn úıdi, ınfraqurylymdy qalpyna keltirýge jáne adamdardy qoldaýǵa jumsaldy.
Bul rette «Halyq» qaıyrymdylyq qory júıeli kómek kórsetýde kóshbasshy bolyp qala beredi. Qulybaev qory sý tasqynynan zardap shekkenderge kómek kórsetýmen qatar, 2024 jyly Astanadaǵy turǵyn úı kesheninen 400 páterdi paıdalanýǵa berip, qoldaýǵa muqtaj otbasylardy baspanamen qamtamasyz etti.
2024 jyl qazaq qaıyrymdylyq tarıhyna buryn-sońdy bolmaǵan qoldaý men birlik jyly retinde enedi. Al «Halyq» qorynyń kúshimen salynǵan myńdaǵan jańa úıler jańa qýanyshty sátterge negiz bolady.